Social Sector Financing in Albania

Historikisht, qeveria qendrore ka pasur vështirësi në mbledhjen e taksave dhe të ardhurat publike si pjesë e PBB-së janë një nga më të ulëtat në Evropë (rreth 27.7%). Këto vështirësi kanë kufizuar aftësinë e qeverisë qendrore për të rritur shpenzimet në sektorin social në përgjithësi dhe në arsimin parauniversitar në veçanti. Që në fillim të viteve 1990 qeveria shqiptare ka deklaruar vazhdimisht se përmirësimi i arsimit parauniversitar është një përparësi kombëtare dhe se shpenzimet në këtë sektor duhet të rriten. Pavarësisht këtyre deklaratave, shpenzimet totale publike për arsimin parauniversitar luhaten mes 2.7 dhe 3.1% të PBB-së në 25 vitet e fundit, më e ulëti nga të gjitha vendet e tjera të Evropës përveç Bullgarisë, Maqedonisë së Veriut dhe ndoshta Rumanisë. Duke vazhduar në të njëjtën linjë, Shqipëria shpenzon vetëm 0,09% të PBB-së së saj për shërbimet e mirëqenies sociale, përsëri në fund të tabelës në krahasim me vendet evropiane. Së fundi, të ardhurat totale të bashkive në Shqipëri si përqindje e PBB-së (3.8%), përfshirë këtu të gjitha grantet dhe transfertat, janë ndër më të ulëtat në rajon pavarësisht faktit se bashkive në Shqipëri u janë besuar më shumë funksione të sektorit social sesa shumicës së vendeve të saj fqinj. Vështirësitë që has Shqipëria në financimin e përshtatshëm të funksioneve të sektorit social dhe të njësive të vetëqeverisjes vendore, jo pa çudi, kanë penguar edhe më tej përpjekjet e vendit drejt decentralizimit. Por ashtu si edhe në vendet e tjera të rajonit, nuk është vetëm keq-financimi i funksionit të sektorit social që ka krijuar sfida për decentralizimin, por fakti që historikisht këto shpenzime kanë qenë shumë të pabarabarta. Kjo pabarazi ka dy aspekte të dallueshme. Së pari dhe më e dukshmja, ofrimi i shërbimeve të mirëqenies sociale është shumë i pabarabartë në të gjitha nivelet të qeverisë. Shpenzimet për shërbimet e mirëqenies sociale në Shqipëri janë të ulëta në krahasim me vendet evropiane, dhe kjo është një sfidë për decentralizimin. Së dyti, financimi i funksioneve të sektorit social është shumë i pabarabartë në të gjitha nivelet të qeverisë. Shpenzimet për funksionet e sektorit social në Shqipëri janë të ulëta në krahasim me vendet evropiane, dhe kjo është një sfidë për decentralizimin. Në këtë kontekst, qeveria shqiptare ka deklaruar se do të përmirësojë financimin e funksioneve të sektorit social dhe të njësive të vetëqeverisjes vendore. Qeveria ka prop